Verplichte AOV voor zzp'ers: de BAZ uitgelegd voor 2026

Je hebt het waarschijnlijk voorbij zien komen: de verplichte AOV voor zzp'ers. Officieel heet het de BAZ, de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen. Het wetsvoorstel is in maart 2026 naar de Tweede Kamer gegaan en de invoering staat gepland voor 2030.

Maar hier zit de adder onder het gras: lang voor 2030 valt er een peildatum. Op die datum bepaalt de overheid wie zijn eigen dekking mag houden en wie automatisch in de publieke regeling belandt.

Die peildatum ligt vermoedelijk vermoedelijk rond het zomerreces of kort erna. De exacte datum is nog niet bekendgemaakt, en de aankondiging en de datum zelf zullen dicht op elkaar liggen. Een AOV aanvragen duurt gemiddeld twee tot zes weken.

Dit artikel legt uit wat de BAZ inhoudt, wat de verschillen zijn met een private AOV, wie er buiten valt, en wat je nu moet doen, of je nu al een AOV hebt of niet.

Ik behandel ook de hybride aanpak: een AOV met lange wachttijd gecombineerd met een schenkkring zoals SharePeople of een broodfonds. Dat is voor veel zzp'ers de verstandigste balans tussen bescherming en kosten.

Wat is de verplichte AOV voor zzp'ers (BAZ) in 2026?

De BAZ is een verplichte publieke arbeidsongeschiktheidsverzekering voor alle IB-ondernemers met winst uit onderneming. De premie bedraagt 5,4% van de winst, met een plafond van ongeveer 171 euro per maand bruto. De Belastingdienst int de premie via de aanslag inkomstenbelasting.

Tot zover klinkt het redelijk. Maar nu de voorwaarden.

De uitkering gaat pas in na een wachttijd van twee jaar. Niet twee maanden. Twee jaar. En dan keert de BAZ pas uit als je in theorie geen enkel werk kunt doen waarmee je het minimumloon verdient. De toets is niet: kun jij nog als adviseur, consultant of financieel professional werken? De toets is: kun jij telefonist worden?

De uitkering zelf is gemaximeerd op het wettelijk minimumloon, ongeveer 2.500 euro bruto per maand bij een volledige werkweek. Wie 80.000 of 100.000 euro verdient, dekt met de BAZ dus slechts een klein deel van het werkelijke inkomensverlies.

Bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid keert de BAZ helemaal niets uit. Ben je 50% uitgevallen door een burnout of overbelasting? Je krijgt niets, want je kunt technisch gezien nog minimumloonwerk doen.

Wie valt er buiten de BAZ?

De BAZ geldt alleen voor IB-ondernemers die winst uit onderneming opgeven: eenmanszaken en VOF's. DGA's die via een BV werken, vallen er expliciet buiten. Een directeur-grootaandeelhouder heeft een salaris uit zijn eigen BV en valt al onder werknemersverzekeringen.

Dit is geen reden om overhaast een BV op te richten puur om de BAZ te ontlopen — er zijn veel meer factoren die bepalen of een BV voor jou zinvol is. Maar het is wel een punt dat meeweegt in de bredere afweging.

BAZ versus private AOV: de harde vergelijking

Voor de meeste zzp'ers met een inkomen boven het minimumloon geldt: een private AOV biedt betere dekking. Of die ook goedkoper is, hangt sterk af van het gewenste dekkingsbedrag, de wachttijd, je gezondheid en je leeftijd: zie de premietabel verderop in dit artikel.

De BAZ is wél een realistisch alternatief als je door medische redenen geen private AOV kunt afsluiten of alleen met zware uitsluitingen. De BAZ kent geen gezondheidsverklaring en accepteert iedereen. Maar dit is de uitzondering.

Wat kost een private AOV? De eerlijke premietabel

Premies variëren sterk per verzekeraar, leeftijd, beroepsklasse en gezondheidsverklaring. De onderstaande tabel geeft indicatieve bandbreedtes voor een zzp'er van rond de 40 jaar in beroepsklasse 1 (kantoor- en advieswerk), dekking tot AOW-leeftijd. Werkelijke premies kunnen hier 20-40% van afwijken, dus vraag altijd een persoonlijke offerte aan.

Ter vergelijking: de BAZ-premie is maximaal 171 euro per maand bruto, maar dekt alleen tot het minimumloon na een wachttijd van twee jaar. Bij een dekkingsbedrag van 5.000 euro per maand met een wachttijd van 24 maanden betaal je private premie in dezelfde orde van grootte en heb je substantieel betere dekking.

Heb jij al een AOV met wachttijd van 24 maanden en een dekking van circa 5.000 euro per maand, dan is een premie van 250 euro per maand een realistische marktprijs. Dat laat zien waarom de hybride aanpak hieronder interessant is.

De drie scenario's: welke aanpak past bij jou?

Er is niet één juiste oplossing. Hier zijn de drie meest gebruikte varianten, inclusief de hybride aanpak die voor veel zzp'ers de slimste balans biedt.

Optie B uitgelicht: de hybride aanpak

De hybride aanpak combineert een private AOV met lange wachttijd (24 maanden) met een schenkkring zoals SharePeople of een klassiek broodfonds. Dit is wat ik zelf doe. De logica is eenvoudig:

•       De schenkkring vangt de eerste twee jaar op bij ziekte. De bijdragen zijn relatief laag omdat het gaat om onderlinge schenkingen, zonder verzekeringsmarges.

•       De AOV met 24 maanden wachttijd is aanzienlijk goedkoper dan dezelfde polis met 30 of 90 dagen wachttijd — het premieverschil loopt op tot 40-50%.

•       Samen bieden ze volledige dekking van dag 1 tot AOW, voor minder kosten dan een volledige AOV met korte wachttijd.

Let op twee dingen bij deze constructie:

•       Een broodfonds of schenkkring kwalificeert op zichzelf niet voor het overgangsrecht van de BAZ. De AOV-component is het element dat kwalificeert. Zolang je AOV voldoet aan de eisen (polis op privénaam, wachttijd maximaal 24 maanden, looptijd tot minimaal 55 jaar), heb je de opt-out.

•       Schenkkringen zoals SharePeople keren maximaal twee jaar uit. De structuur werkt dus alleen als je de AOV-component heeft die daarna overneemt. Gebruik je ze als enige dekking zonder AOV erbij, dan val je bij de peildatum in de BAZ.

Of de hybride route voor jou past, hangt af van je financiële situatie, gezondheid en bereidheid om een schenkkring te managen. Het is geen universele aanrader, maar voor zzp'ers met beperkte buffers en gezonde profielen is het een serieuze optie.

De peildatum: het moment waar alles om draait

De peildatum is het moment waarop wordt vastgesteld wie er al een kwalificerende private AOV heeft. Wie die heeft, valt onder het gunstige overgangsrecht. Wie niet, wordt automatisch deelnemer aan de publieke BAZ.

De peildatum is nog niet officieel vastgesteld. Verwachte timing: ergens in 2026, vermoedelijk voor de zomer. Er zal weinig aanlooptijd zijn tussen de aankondiging en de datum zelf.

Een AOV aanvragen duurt twee tot zes weken, soms langer bij een complexer medisch dossier.

Wat zijn de eisen voor het overgangsrecht?

Om onder het overgangsrecht te vallen, moet je AOV op de peildatum aan vier voorwaarden voldoen:

•       De polis staat op naam van jou als privépersoon, niet op naam van een BV

•       De wachttijd is maximaal 24 maanden

•       De uitkeringsduur loopt door tot minimaal je 55e levensjaar

•       De verzekering is afgesloten en actief op de peildatum

Een broodfonds of schenkkring op zichzelf kwalificeert niet. Een AOV met medische uitsluitingen (zoals een psychische uitsluiting) kwalificeert wél, mits de polisstructuur aan de bovenstaande criteria voldoet.

Het overgangsrecht is gekoppeld aan de polis, niet aan jou als persoon. Wees voorzichtig met oversluiten, sluimeren of tijdelijk opschorten van de dekking, je kunt daarmee onbedoeld je positie kwijtraken.

Je hebt al een AOV, ben je dan klaar?

Niet automatisch. Controleer drie dingen:

1. Loopt de uitkering door tot minimaal je 55e?

Dit is het meest kritische punt. Sommige oudere polissen lopen tot het 60e of 65e — dat is prima. Maar polissen die stoppen voor het 55e jaar kwalificeren niet. Controleer dit in je polisblad.

2. Staat de polis op jouw privénaam?

Als de polis via een BV is afgesloten, kwalificeert die niet. Onduidelijk? Check het bij je verzekeraar.

3. Is de wachttijd maximaal 24 maanden?

Wachttijden langer dan twee jaar komen nauwelijks voor, maar controleer het toch.

Voldoet je polis aan alle drie? Dan heb je rust. Voldoet hij niet, dan is dit het moment om te kijken of je de polis kunt aanpassen. Bij voorkeur voor de peildatum, want daarna gelden strengere eisen bij oversluiten.

Je hebt nog geen AOV: wat doe je nu?

Begin nu. Niet volgende maand, niet na de zomer.

•       De peildatum kan op elk moment worden aangekondigd, met weinig aanlooptijd.

•       Een aanvraag duurt gemiddeld twee tot zes weken, soms langer bij complexere medische dossiers.

•       Je huidige gezondheid bepaalt of en tegen welke premie je geaccepteerd wordt. Word je ziek of klachten vóór de aanvraag? Dan risico je uitsluitingen of afwijzing. Je legt nu je gezonde status vast.

•       Doe je niets, dan val je automatisch in de BAZ: tot 171 euro betalen voor beperkte dekking, met twee jaar wachttijd en een uitkering op minimumloonniveau

Waar let je op bij een aanbieder?

1. Beroepsarbeidsongeschiktheid of passende arbeid?

Dit is het meest bepalende onderscheid. Bij beroeps-AO krijg je uitbetaald als jij jouw beroep niet meer kunt uitoefenen. Bij passende arbeid pas als je ook geen ander passend werk meer kunt doen. Voor kenniswerkers en adviseurs is beroeps-AO de verstandige keuze.

2. Wachttijd — wat past bij jouw buffer?

Hoe langer de wachttijd, hoe lager de premie. Vuistregel: kies een wachttijd die gelijk is aan je financiële buffer in maanden. Heb je drie maanden reserves, kies dan voor 90 dagen. Heb je geen buffer, kies voor 30 dagen. Overweeg je een schenkkring als overbrugging, dan kan een wachttijd van 24 maanden de meest kosteneffectieve keuze zijn.

3. Dekkingshoogte

Verzeker wat je maandelijks nodig hebt: hypotheek, levensonderhoud, pensioenopbouw. Niet meer, niet minder. Onderdekking scheelt premie maar geeft een gat bij echte uitval.

4. Looptijd tot AOW

Kies voor een polis die doorloopt tot je AOW-leeftijd. Dat is ook de meest solide invulling van het overgangsrecht.

5. Bruto of netto premie?

Bruto premie is fiscaal aftrekbaar als ondernemerskosten, maar de uitkering wordt belast. Netto premie geeft geen belastingvoordeel, maar de uitkering is onbelast. Voor de meeste zzp'ers die in een hoog tarief zitten is bruto premie voordeliger.

En als je toch al twijfelt over de BV-stap?

De BAZ is een relevant datapunt in de bredere afweging tussen eenmanszaak en BV — maar niet het enige. De BV-beslissing draait om dividendbelasting, gebruikelijk loon, pensioenopbouw, bescherming bij aansprakelijkheid, en meer. De AOV-vraag is er slechts een onderdeel van.

En dat geldt eigenlijk voor alles in dit artikel: arbeidsongeschiktheid is een van de grootste financiële risico's als ondernemer, maar het staat niet los van de rest. Hoe je je inkomen opbouwt, hoe je pensioen regelt, wat er fiscaal speelt — het hangt allemaal samen.

Veelgestelde vragen

Geldt de BAZ ook voor DGA's?

Nee. De BAZ geldt alleen voor IB-ondernemers met winst uit onderneming. Een DGA valt al onder werknemersverzekeringen via zijn eigen BV.

Telt mijn broodfonds of SharePeople-lidmaatschap mee voor het overgangsrecht?

Nee. Een schenkkring of broodfonds zonder verzekeringscomponent kwalificeert niet. Wie alleen een broodfonds heeft op de peildatum, valt in de BAZ. De combinatie van schenkkring plus AOV met 24 maanden wachttijd kwalificeert wel — de AOV is de component die de opt-out geeft.

Mijn AOV heeft een psychische uitsluiting. Kwalificeert die nog?

Waarschijnlijk wel, mits de polisstructuur klopt: polis op privénaam, wachttijd maximaal 24 maanden, looptijd tot minimaal 55 jaar. De uitsluiting zelf diskwalificeert de polis niet.

Kan ik straks nog overstappen van de BAZ naar een private AOV?

Ja, maar onder strengere voorwaarden dan via het overgangsrecht nu. Na de peildatum geldt de opt-out-regeling met aanvullende eisen. Wie de peildatum mist, verliest de meest gunstige instapoptie.

Wanneer gaat de BAZ precies in?

Naar verwachting per 1 januari 2030. Het wetsvoorstel is in maart 2026 naar de Tweede Kamer gegaan en moet nog door beide Kamers. Maar de peildatum voor het overgangsrecht ligt ver daarvoor — vermoedelijk in 2026.

Arbeidsongeschiktheid is een van de grootste financiële risico's als ondernemer. Maar het is niet het enige risico, en de oplossing staat nooit los van de rest: hoe je je inkomen opbouwt, hoe je pensioen regelt, of een BV zinvol is, wat er fiscaal speelt als je overweegt te emigreren — het hangt allemaal samen.

In een Compact Vermogensplan kijken we naar het geheel. We brengen in kaart wat je nu betaalt aan belasting, wat je laat liggen, en wat je concreet anders kunt doen. De AOV-vraag hoort daar standaard bij.

Wacht niet tot de peildatum de keuze voor je maakt.