Fiscale oudedagsreserve (FOR) verplicht laten vrijvallen: wat het kabinetsplan voor jou betekent
- 23 jul
- 6 minuten om te lezen
Het kabinet wil de fiscale oudedagsreserve versneld verplicht laten vrijvallen. Niet omdat de regeling zelf ter discussie staat, maar als wisselgeld richting Brussel voor het coronaherstelfonds. Voor ondernemers met een FOR op de balans betekent dit dat de overgangstermijn die eigenlijk tot 2037 loopt, mogelijk wordt ingekort. Er is nog geen wetsvoorstel en dus nog geen nieuwe datum, maar de richting is duidelijk. Wacht daarom niet af: onder de huidige regels kun je je FOR nu nog fiscaal neutraal omzetten in een lijfrente.
Wat is er precies aan de hand
De fiscale oudedagsreserve (FOR) was tot 1 januari 2023 een aftrekpost voor zzp'ers en andere IB-ondernemers. Wie aan het urencriterium voldeed, mocht een deel van de winst boekhoudkundig opzij zetten. De belasting daarover werd uitgesteld tot staking, pensionering of overlijden, tenzij je het bedrag omzette in een lijfrente.
Sinds 2023 mag er niets meer bij. Bestaande standen bleven gewoon op de balans staan, afgewikkeld volgens het overgangsrecht van artikel 10a.29 Wet IB 2001. Dat overgangsrecht loopt tot 2037. Ruim de tijd, zou je zeggen, om een FOR rustig af te bouwen.
Dat is precies het stuk dat nu op de onderhandelingstafel in Brussel ligt. Minister Eelco Heinen van Financien stuurde in de week van 11 mei 2026 een brief aan de Tweede Kamer, die op 18 mei door Het Financieele Dagblad naar buiten werd gebracht. Daarin meldt hij dat hij eind mei 2026 een gewijzigd hervormingspakket indient bij de Europese Commissie. Een van de wisselstukken: het versneld uitfaseren van de FOR.
De aanleiding heeft niets met de FOR zelf te maken. Nederland dreigt honderden miljoenen euro's uit het Europese herstel- en veerkrachtplan mis te lopen omdat vier andere hervormingen - de regiewet volkshuisvesting, de wet die zzp-schap afbakent, de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering en het versnellingsbesluit voor elektriciteitsprojecten - niet op tijd af komen. De FOR-uitfasering wordt ingezet als extra troef om Brussel alsnog akkoord te laten gaan.
Hoe ver de versnelling gaat, met welke einddatum en welke fiscale gevolgen, staat nog niet vast. Dat volgt pas in een wetsvoorstel. Maar een fiscale belofte uit 2023, met een wettelijke horizon tot 2037, wordt nu opengebroken voor een dossier dat er inhoudelijk niets mee te maken heeft. Precies het patroon dat je de laatste jaren vaker ziet: eerst de zelfstandigenaftrek versneld afgebouwd, toen de FOR dichtgezet voor nieuwe opbouw, en nu ook de bestaande standen alsnog op de onderhandelingstafel.
Drie redenen om nu met je FOR aan de slag te gaan
1. Het kabinet wil je fiscale oudedagsreserve (FOR) verplicht laten vrijvallen
Niet omdat de regeling slecht is, maar omdat Den Haag een ander probleem moet oplossen richting Brussel. Dat is een belangrijk verschil met de eerdere ingrepen. De zelfstandigenaftrek en de FOR-stop raakten toekomstige fiscale ruimte, met duidelijke overgangstermijnen waarop je kon plannen. Deze ingreep raakt een bedrag dat je al hebt opgebouwd, onder een overgangsregeling die je zelf niet hebt bedacht en die het kabinet nu zelf openbreekt. Wachten tot het wetsvoorstel er ligt, betekent wachten tot de keuzevrijheid van vandaag - vrijwillig en fiscaal neutraal omzetten - misschien niet meer bestaat.
2. Een FOR op de balans maakt geen rendement
De FOR is een boekhoudkundige reserve. Er is nooit geld apart gezet op een spaar- of beleggingsrekening; het stond alleen op papier. Dat geld werkt dus niet voor je. Het staat stil, terwijl elk jaar dat het stilstaat een jaar is waarin het niet kan groeien. Vermogen dat je wel belegt, verdubbelt volgens de regel van 72 met een beetje geduld vanzelf. Vermogen dat op een balans slaapt, doet dat niet. Hoe langer een FOR onaangeroerd blijft staan, hoe meer rendement je structureel misloopt - los van wat het kabinet in Brussel besluit.
3. Wil je naar een BV? Dan moet die FOR er sowieso uit
Steeds meer ondernemers overwegen de stap naar een BV, vaak via geruisloze inbreng. Handig, want die vorm voorkomt dat je moet afrekenen over de stille reserves van je eenmanszaak. Voor de FOR geldt die vrijstelling niet. Een FOR kan niet zomaar geruisloos mee de BV in. Je moet hem afstorten in een lijfrente bij de BV om directe belastingheffing te voorkomen. Doe je dat niet, dan reken je in een keer af over het volledige bedrag op het moment van inbreng. Wie een BV overweegt, moet de FOR dus sowieso regelen - het kabinetsplan maakt dat alleen dringender.
Wat het kan kosten: een rekenvoorbeeld
Het FOR-maximum was in 2022 EUR 9.632 per jaar. Wie meerdere jaren op het maximum heeft gereserveerd, heeft een aanzienlijk bedrag aan uitgestelde belasting op de balans staan.
Bij vrijval ineens valt het volledige bedrag in een keer bij de winst. Er is bij een FOR per definitie geen contant geld tegenover, want dat geld is in de onderneming gebleven. De enige manier om de heffing alsnog uit te stellen is een lijfrente - en die regel je vandaag, niet nadat het wetsvoorstel is gepubliceerd.
Veelgemaakte fouten
● Wachten tot het wetsvoorstel bekend is. Tegen die tijd is de vrijwillige, fiscaal neutrale route mogelijk al beperkt.
● Ervan uitgaan dat 2037 een harde garantie is. Het is een wettelijke termijn die het kabinet nu zelf ter discussie stelt.
● Denken dat er wel geld tegenover de FOR staat om de aanslag te betalen. Dat geld is meestal allang in de onderneming geinvesteerd.
● De lijfrente-omzetting voor je uit schuiven omdat de FOR toch nog niet hoeft. Dat klopt fiscaal, maar niet strategisch.
Wat betekent dit voor jouw situatie
Hoeveel dit ertoe doet, hangt af van drie dingen: hoe hoog je FOR-stand is, hoe oud je bent en of een BV al op je lijstje staat. Een kleine FOR-stand vraagt om een ander tempo dan een FOR van tientallen duizenden euro's. En wie toch al richting een BV beweegt, regelt de lijfrente sowieso - dan is dit vooral een kwestie van nu doen in plaats van later.
Dat rekenen we niet op gevoel uit, maar met jouw cijfers.
Gerelateerde artikelen
Bronnen
● Tweede Kamer, Brief regering – Eindfase Herstel- en Veerkrachtplan, ingediend week van 11-13 mei 2026 (kenmerk 2026Z09865 / 2026D22175). https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2026Z09865&did=2026D22175
● Rijksoverheid, Nog te behalen mijlpalen en doelstellingen uit het Herstel- en Veerkrachtplan, Kamerbrief 26 januari 2026. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2026/01/26/nog-te-behalen-mijlpalen-en-doelstellingen-uit-het-herstel-en-veerkrachtplan
● ZZP Nieuws, Kabinet wil oudedagsreserve zzp'ers opheffen om EU-geld veilig te stellen, Marco Weeber, 20 mei 2026 - gebaseerd op onthulling door Het Financieele Dagblad, 18 mei 2026, en BNR Nieuwsradio. https://www.zzpnieuws.nl/oudedagsreserve-uitfaseren-eu-deal-zzp/
● Wet IB 2001, artikel 10a.29 (overgangsrecht fiscale oudedagsreserve). https://wetten.overheid.nl/BWBR0011353
● FBN Juristen, Ruisende of geruisloze inbreng van een onderneming in een nieuwe BV. https://www.fbn.nl/blog/ruisende-of-geruisloze-inbreng-van-een-onderneming-in-een-nieuwe-bv/
● Taxence, Inbreng onderneming in B.V. en tijdstip bedingen lijfrente. https://www.taxence.nl/eenmanszaak-of-bv/inbreng-onderneming-in-b-v-en-tijdstip-bedingen-lijfrente/
Aan de slag
Een gesprek met een fiscalist of boekhouder over je FOR-stand, wat er vrijwillig al kan en welke route bij jouw leeftijd en pensioenplanning past, levert nu meer op dan wachten tot de wet gepubliceerd is. Wil je dit in de context van je hele vermogensplan laten doorrekenen? Plan een gratis kennismaking van 15 minuten via Calendly
Veelgestelde vragen (FAQ)
Wat is de fiscale oudedagsreserve (FOR)?
De FOR was tot 1 januari 2023 een fiscale aftrekpost waarmee IB-ondernemers die aan het urencriterium voldeden, een deel van hun winst boekhoudkundig opzij mochten zetten. De belasting daarover werd uitgesteld tot staking, pensionering of overlijden, tenzij het bedrag eerder werd omgezet in een lijfrente.
Moet ik mijn FOR nu verplicht laten vrijvallen?
Nog niet. Het kabinet kondigde in mei 2026 aan de uitfasering van de FOR te willen versnellen, maar de uitwerking volgt pas in een wetsvoorstel. Tot die tijd geldt het overgangsrecht uit 2023, met een wettelijke horizon tot 2037.
Waarom wil het kabinet de FOR versneld uitfaseren?
Niet vanwege de regeling zelf, maar omdat Nederland dreigt geld uit het Europese herstel- en veerkrachtplan mis te lopen. Vier andere toegezegde hervormingen lopen vertraging op, en de FOR-uitfasering wordt door minister Heinen ingezet als extra wisselgeld richting de Europese Commissie.
Wat gebeurt er met mijn FOR als ik mijn eenmanszaak omzet naar een BV?
Bij geruisloze inbreng gaat een FOR niet automatisch belastingvrij mee de BV in. Je moet het bedrag afstorten in een lijfrente bij de BV om directe belastingheffing te voorkomen. Doe je dat niet, dan reken je in een keer af over de volledige FOR-stand.
Hoeveel belasting betaal ik als mijn FOR in een keer vrijvalt?
Dat hangt af van de hoogte van je FOR-stand en je overige inkomen in dat jaar. Bij een opgebouwde FOR van circa EUR 48.000 (vijf jaar op het toenmalige maximum) kan de belasting al snel tussen de EUR 18.000 en EUR 23.000 liggen, tenzij je op tijd een lijfrente regelt.
Wat kan ik nu het beste doen met mijn FOR?
Ga in gesprek met een fiscalist of boekhouder over de hoogte van je FOR-stand en welke route bij jouw leeftijd en pensioenplanning past. Onder de huidige regels kun je de FOR nog fiscaal neutraal omzetten in een lijfrente. Wacht daarmee niet tot het wetsvoorstel is gepubliceerd.
Opmerkingen