Van Wet DBA naar Zelfstandigenwet: wat verandert er voor jou als ondernemer
Bijgewerkt op: 2 dagen geleden
De Wet DBA blijft gelden. De voorgestelde Zelfstandigenwet moet vanaf 2028 meer zekerheid geven, maar koppelt die zekerheid onder meer aan minimaal drie opdrachtgevers. Dat is nog geen geldende eis. Voorlopig blijft bepalend hoe jij en je opdrachtgever daadwerkelijk samenwerken. [1, 2]
Je kunt dus een goed tarief rekenen, bewust ondernemer zijn en toch discussie krijgen over je opdracht. Het nieuwe voorstel moet daar duidelijkheid in brengen. Alleen worden er opnieuw voorwaarden toegevoegd die voor een zelfstandige met een langdurig project behoorlijk kunnen knellen.
Waarom de Wet DBA ook relevant is bij een hoog uurtarief
Verdien je €100 of €150 per uur, dan ben je waarschijnlijk niet de kwetsbare werkende aan wie je bij schijnzelfstandigheid denkt. Toch geeft je tarief je geen vrijstelling. Bij de beoordeling telt de hele samenwerking mee. [3]
Eén grote opdrachtgever maakt je niet automatisch werknemer. Drie opdrachtgevers maken je evenmin automatisch zelfstandig. Dat onderscheid is belangrijk, juist als je als IT-specialist, projectmanager of interim-financial maanden aan één opdracht werkt.
Wat geldt er nu onder de Wet DBA?
De Wet DBA is geen checklist waarmee je na negen vinkjes klaar bent. De vraag is of jouw samenwerking juridisch een arbeidsovereenkomst is. Daarvoor gelden het Burgerlijk Wetboek en de uitleg daarvan door de rechter. [3, 4]
Daarbij wordt onder andere gekeken naar de duur en aard van het werk, wie bepaalt hoe en wanneer je werkt, je positie binnen de organisatie, persoonlijke uitvoering, beloning en commercieel risico. Ook telt mee hoe je buiten deze opdracht als ondernemer optreedt. Alle omstandigheden worden in samenhang beoordeeld. [3, 4]
Kijk dus verder dan het contract. Als daarin staat dat je zelfstandig werkt, maar je dagelijkse praktijk lijkt op die van een werknemer, lost een andere formulering dat niet op.
Handhaving Wet DBA sinds 1 januari 2025
Sinds 1 januari 2025 kan de Belastingdienst weer direct corrigeren en loonheffingen naheffen bij schijnzelfstandigheid. In beginsel gaat dat niet verder terug dan die datum. Bij kwaadwillendheid of het niet opvolgen van eerdere aanwijzingen kan dat anders liggen. [5]
In 2026 kunnen vergrijpboetes worden opgelegd; verzuimboetes blijven dat jaar achterwege. Geen boete betekent dus niet dat er ook geen naheffing kan komen. [5]
Een nieuw wetsvoorstel afwachten helpt je bij een huidige opdracht niet. Controleer ook na een verlenging of de praktijk nog aansluit bij de afspraken. Een samenwerking kan onderweg veranderen.
Rechtsvermoeden bij een uurtarief onder €38
Voor laagbetaalde zelfstandigen is afzonderlijk een rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst aangenomen. De ingangsdatum is vastgesteld op 31 december 2026. De genoemde €38 per uur heeft als peildatum 1 januari 2026; het toepasselijke bedrag bij de eerste toepassing wordt bij ministeriële regeling vastgesteld. [6, 7]
Wie onder de toepasselijke grens werkt, kan zich op dat rechtsvermoeden beroepen. Vervolgens moet de opdrachtgever aantonen dat er geen arbeidsovereenkomst is. Je bent dus niet uitsluitend door een laag tarief automatisch werknemer. [6]
Andersom geldt hetzelfde: boven de grens ben je niet automatisch veilig. Voor goedverdienende zelfstandigen blijft de gewone beoordeling van de arbeidsrelatie relevant.
Wet DBA en Zelfstandigenwet: wat verandert er mogelijk?
Sinds 1 oktober 2026 ligt er een concreet voorstel voor de Zelfstandigenwet. Het kabinet mikt op invoering per 1 januari 2028. De internetconsultatie loopt tot en met 29 oktober 2026. Inhoud en ingangsdatum kunnen nog veranderen. [1, 2]
Het voorstel voegt een route toe waarmee je vooraf zekerheid kunt krijgen dat geen sprake is van werkgeversgezag: de zogenoemde veilige haven. Je moet daarvoor aan zowel de zelfstandigentoets als de werkrelatietoets voldoen én in de praktijk zo werken. [1, 8]
De zelfstandigentoets
Deze toets kijkt naar jou als ondernemer. Volgens het voorstel moet je minimaal drie verschillende opdrachtgevers hebben gehad in het vorige en lopende kalenderjaar samen, gerekend tot het moment van toetsen. Het gaat dus niet om drie klanten per jaar en ook niet om drie gelijktijdige opdrachten. [1, 9]
Daarnaast komen er basisvoorwaarden voor onder meer je administratie, facturatie en zakelijke betalingen. Ook moet je een minimumbedrag besteden aan aangewezen voorzieningen voor ondernemersrisico’s. De precieze voorzieningen en het bedrag moeten nog worden uitgewerkt. [1, 8]
De werkrelatietoets
Deze toets kijkt naar de opdracht zelf. Beide partijen willen buiten loondienst samenwerken, jij hebt vrijheid in de uitvoering, je bepaalt in beginsel je werktijden en werkplek en je werkt voor eigen rekening en risico. Bij werk dat alleen op een bepaalde plaats of tijd mogelijk is, gelden uitzonderingen. [8]
Wat als je niet aan beide toetsen voldoet?
Dan ben je volgens het voorstel niet automatisch werknemer. Je valt terug op de huidige beoordeling van alle omstandigheden. De nieuwe regeling geeft dus zekerheid aan wie binnen de voorwaarden past; voor de rest blijft een afzonderlijke beoordeling nodig. [2]
Waarom drie opdrachtgevers geen goede maatstaf zijn
Neem een zelfstandig IT-specialist die een groot systeem helpt vervangen. Zo’n project kan meerdere jaren duren. De opdrachtgever wil continuïteit en de specialist heeft zijn handen eraan vol. Dat is op zichzelf een zakelijke reden om langere tijd voor één klant te werken.
Volgens de toelichting moet het bovendien om volwaardige opdrachten gaan. Twee kleine klusjes erbij nemen om aan het aantal te komen, biedt geen eenvoudige uitweg. Wat precies volwaardig is, hangt weer af van de omstandigheden. [9]
Daar zit mijn bezwaar. Een specialist wordt niet zelfstandiger doordat hij naast een groot project nog twee klanten zoekt. Het project wordt er ook niet beter van. Je voegt een harde toegangseis toe en introduceert vervolgens discussie over de vraag welke opdracht meetelt.
Bescherm mensen die nauwelijks onderhandelingsruimte hebben. Maar laat ervaren professionals die bewust voor ondernemerschap kiezen ook de ruimte om dat werk te organiseren. Mijn voorkeur is een eenvoudige tariefgrens rond €40 per uur exclusief btw, waarboven bewust gekozen zelfstandige samenwerking de ruimte krijgt. Dat is mijn gewenste alternatief, geen regel die nu geldt.
Moet je straks verplicht pensioen en een AOV regelen?
Dat kun je niet zo uit dit voorstel afleiden. De Zelfstandigenwet koppelt de veilige haven aan een minimumbesteding aan aangewezen voorzieningen. Welke voorzieningen precies meetellen en hoeveel je moet besteden, staat nog niet vast. Het afzonderlijke traject voor een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering moet je hiervan onderscheiden. [1, 9]
Een goede buffer, passende dekking en pensioenopbouw zijn verstandig. Alleen zegt een voorgeschreven uitgave nog weinig over wat jij nodig hebt. Wie al vermogen heeft opgebouwd, een partnerinkomen heeft of bepaalde risico’s zelf kan dragen, heeft een andere uitgangspositie dan iemand zonder reserve.
Lees ook mijn uitleg over de verplichte AOV voor zzp’ers:
Kan ik de Wet DBA omzeilen met een BV?
Een BV oprichten geeft geen algemene vrijwaring. De juridische structuur en de manier waarop je werkt moeten samen worden beoordeeld. Alleen een andere afzender op je factuur is geen onderbouwing voor een BV-keuze.
Een declarabele-uren-BV, of DUBV, is een specifieke constructie. Bij het Uniforce-concept ben je werknemer van de BV en heeft een derde partij zeggenschap over onder meer aanstelling en ontslag. Daar horen andere verplichtingen en kosten bij. Laat de werking voor jouw situatie afzonderlijk beoordelen. [10]
Reken vervolgens door wat je netto overhoudt, welke zekerheid je krijgt en wat er verandert voor je pensioen en vermogensopbouw. Angst voor de Wet DBA is geen financiële onderbouwing.
Wat kun je als zelfstandige nu al doen?
Begin bij je huidige opdracht. Welke verantwoordelijkheid draag je, hoeveel vrijheid heb je werkelijk en welk ondernemersrisico loop je? Bespreek dat met je opdrachtgever. Laat twijfel over de juridische kwalificatie beoordelen door een gespecialiseerde jurist of fiscalist.
Kijk daarnaast naar de financiële gevolgen van je opties. Een overstap naar detachering, loondienst of een BV raakt meer dan je maandelijkse inkomen. Ook je pensioenruimte, verzekeringen en vermogen kunnen veranderen. Een hoger bruto bedrag is dan niet het hele verhaal.
In een Wakker Vermogensplan begin ik bij wat jij de komende jaren wilt kunnen doen. Daarna reken ik inkomen, belasting, rechtsvorm, pensioen en vermogen in samenhang door. Zo kun je beoordelen welke keuze bij je leven past en wat er financieel voor nodig is.
Wil je op het wetsvoorstel reageren? Dat kan tot en met 29 oktober 2026. Beschrijf vooral concreet waar de voorgestelde voorwaarden in jouw werk vastlopen.
Veelgestelde vragen (FAQ)
Is de Wet DBA afgeschaft?
Nee. De Wet DBA geldt nog steeds en sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid. Nieuwe wetgeving kan het beoordelingskader later veranderen, maar doet niets af aan de regels die nu gelden.
Ben ik veilig als ik meer dan € 38 per uur verdien?
Nee. Boven de tariefgrens geldt het rechtsvermoeden niet, maar de arbeidsrelatie wordt nog steeds aan de bestaande wettelijke criteria en rechtspraak getoetst.
Ben ik automatisch werknemer als ik minder dan € 38 per uur verdien?
Nee. Je kunt je op het rechtsvermoeden beroepen. De bewijslast verschuift dan naar de opdrachtgever, die moet aantonen dat geen sprake is van een arbeidsovereenkomst.
Is één opdrachtgever voldoende om mij als werknemer te zien?
Nee. Het aantal opdrachtgevers is één omstandigheid binnen het bredere totaalbeeld. De inhoud en uitvoering van de werkrelatie blijven essentieel.
Kan ik de Wet DBA omzeilen met een BV?
Niet met een gewone persoonlijke BV. De feitelijke arbeidsrelatie blijft bepalend. Een declarabele-uren-BV werkt anders, omdat je daarbij daadwerkelijk werknemer wordt van een BV waarin een derde partij reële zeggenschap heeft.
Wanneer kan de Zelfstandigenwet ingaan?
Het kabinet streeft naar 1 januari 2028. Het wetsvoorstel is nog niet definitief en moet eerst langs de Raad van State en daarna door de Tweede en Eerste Kamer.
Wat kan ik nu al doen?
Controleer niet alleen je contract, maar vooral de praktijk: zelfstandigheid bij de uitvoering, ondernemersrisico, inbedding, tariefvorming, vervanging en zichtbaar ondernemerschap. Laat twijfelgevallen door een gespecialiseerde jurist of fiscalist beoordelen.
Opmerkingen